Archiwa tagu: Baza wiedzy

Dlaczego warto nagrywać trasy?

W tym artykule zilustrujemy dlaczego warto nagrywać trasy na potrzeby dodawania zdjęć do naszego serwisu.

Aby dodać zdjęcie do naszego serwisu, trzeba spełnić jedno z dwóch wymagań:

  • trzeba mieć nagraną trasę z wycieczki, podczas której było zrobione zdjęcie lub
  • zdjęcie musi mieć zapisane współrzędne geograficzne w swoich metadanych. 

Zachęcamy naszych użytkowników do wybierania tej pierwszej opcji, czyli nagrywania tras, gdyż w większości przypadków można na tej podstawie trafnie określić współrzędne wykonania zdjęcia. Natomiast bazowanie na współrzędnych pochodzących z aparatu w telefonie często jest zawodne, ponieważ gdy sygnał GPS jest kiepskiej jakości, urządzenie może posiłkować się innymi źródłami danych np. sieciami Wi-Fi czy ostatnio znaną lokalizacją do określenia współrzędnych. Dlatego czasem lokalizacja wskazuje na maszt telekomunikacyjny lub router w domu czy bloku. Jeśli zdjęcie nie przedstawia żadnych charakterystycznych obiektów, w takiej sytuacji określenie gdzie zostało wykonane jest praktycznie niemożliwe.

Na poniższej nagranej trasie (oznaczonej pomarańczową linią) zostały wykonane cztery zdjęcia. Pomarańczowe markery pokazują lokalizacje zapisane w metadanych zdjęć pochodzące z aparatu w telefonie, natomiast niebieskie markery to lokalizacje określone na podstawie porównania czasów wykonania zdjęć z nagraną trasą.

W przypadku jednego ze zdjęć złapana została lokalizacja oddalona o kilka kilometrów od rzeczywistego miejsca wykonania zdjęcia! Czy to możliwe? Niestety tak – takie rzeczy się zdarzają.

Lokalizacje pozostałych trzech zdjęć wyglądają przyzwoicie, ale przyjrzyjmy się szczegółom. Na poniższym przykładzie widać, że prawdopodobnie został złapany sygnał z pobliskiego budynku. Różnica wynosi ok. 100 metrów – całkiem sporo.

W poniższym przypadku różnica jest już o wiele mniejsza – ok. 30 metrów. Może się wydawać, że to niewiele, ale jeśli zdjęcie przedstawia konkretny obiekt np. pomnik, to przecież warto dokładnie znać jego lokalizację, prawda?

Dla kolejnego zdjęcia lokalizacje są już całkiem zbliżone, wciąż jednak można zauważyć różnicę.

Powyższe przykłady pokazują, że informacje o lokalizacji pochodzące z aparatu w telefonie nie zawsze są dokładne a zatem niestety nie można na nich polegać.

Dlatego zachęcamy was – nagrywajcie swoje trasy. Teraz już widzicie jak bardzo jest to wartościowe i jak bardzo pomaga w określaniu poprawnej lokalizacji zdjęć.

Na koniec odpowiadamy na nasuwające się pytanie: po co nam tak dokładne lokalizacje zdjęć, skoro nigdzie w serwisie ich nie używamy? Po pierwsze – owszem, używamy. Wasze zdjęcia często są przyczyną znajdywania błędów w przebiegach szlaków w naszym serwisie i podstawą w ustalaniu przebiegów poprawnych. Po drugie – chcielibyśmy, aby w przyszłości można było wyświetlić zdjęcia na mapie, a do tego dokładna lokalizacja będzie niezbędna.

Problemy z nagrywaniem trasy – co zrobić?

W tym wpisie wyjaśnimy jakie mogą być przyczyny problemów z nagrywaniem trasy i jak je rozwiązać.

Przerwy w nagrywaniu

Jest to najczęstszy problem, który zgłaszacie. Przejawia się on występowaniem prostych kresek na nagranym śladzie, co jest spowodowane zaprzestaniem działania aplikacji Mapa Turystyczna na tych odcinkach.

Ustawienia oszczędzania baterii

Najczęstszą przyczyną powstawania przerw w nagrywaniu trasy są ustawienia oszczędzania baterii, które są stosowane w coraz większej ilości modeli telefonów. Najwięcej zgłoszeń otrzymaliśmy od użytkowników telefonów Huawei i Samsung, co nie znaczy, że problem ten nie może wystąpić również w innych modelach.

Oszczędzanie baterii może polegać na kilku mechanizmach m.in. na ograniczaniu przez system połączenia z siecią, wyłączaniu czujników np. odbiornika GPS czy zamykaniu aplikacji działających w tle. System ignoruje przy tym ustawienia zawarte w aplikacji, więc z poziomu kodu nie możemy temu zapobiec. Konieczne jest ustawienie odpowiednich opcji przez samego użytkownika.

W zależności od modelu telefonu ustawienia te mogą mieć różną nazwę i znajdywać się w różnych miejscach w systemie telefonu. Najczęściej możliwa jest zmiana ustawień w dwóch miejscach:

  1. Ustawienia ogólne baterii
    Tu można dodać naszą aplikację do wyjątków od oszczędzania energii. Szukamy następujących (lub podobnych) ustawień:
    Ustawienia > Bateria > Menu (trzy kropki) > Wyjątki od oszczędzania energii > Tu należy na liście znaleźć aplikację Mapa Turystyczna i zaznaczyć ją. Ustawienia mogą wyglądać też podobnie do tych: Ustawienia > Bateria > Uruchamianie > Ręcznie.
  2. Ustawienia dla aplikacji Mapa Turystyczna
    Tu można ustawić, aby działanie naszej aplikacji nie było ograniczane, gdy działa ona w tle. Szukamy następujących (lub podobnych) ustawień:
    Ustawienia > Aplikacje i powiadomienia > Mapa Turystyczna > Bateria > Ograniczenie działania w tle oraz Funkcja oszczędzania energii

To czy zmiana ustawień zadziałała, można się przekonać podczas następnej wycieczki nagrywanej już z dobrymi ustawieniami.

Trasy zapisane – czy je przebyłeś?

[Artykuł edytowany. Uwzględniliśmy zmiany, które pojawiły się w zapisywaniu tras na początku lipca 2020. Teraz data przebycia może być tylko przeszła i jej ustawienie jest jednoznaczne z oznaczeniem trasy jako przebytą.]

W tym artykule opowiemy o zmianach, jakie wprowadziliśmy przy zapisywaniu zaplanowanych tras. Odpowiemy też na pytania:

  • Co się dzieje po ustawieniu daty przebycia trasy?
  • Dlaczego warto ustawiać rzeczywistą datę przebycia trasy?

Na początek wyjaśnijmy różnice między trasami zaplanowanymi i nagranymi

Niektórzy z was tylko planują trasy w naszym serwisie i swoją bazę górskich wycieczek budują na ich podstawie. Inni z kolei wolą nagrywać swoje ślady w naszej aplikacji. A spora część z was zarówno planuje jak i nagrywa trasy. Jakie są korzyści tych podejść, po co planować i nagrywać – o tym poniżej.

Planowanie tras

Wokół planowania tras zbudowaliśmy nasz serwis. To od początku była podstawowa funkcja, więc również i zapisywanie tras było naturalną konsekwencją ich planowania. Później doszła data przebycia trasy, co umożliwiło już budowanie prostej bazy wycieczek. Jakie są zalety zapisywania zaplanowanych tras?

  • Dla osób chodzących tylko po szlakach jest to wystarczające narzędzie do szybkiego zaplanowania wycieczki.
  • Możemy obliczać punktację GOT z uwzględnieniem wykazu szlaków punktowanych zamieszczonego w regulaminie GOT.
  • W panelu można przeglądać swoje wycieczki filtrowane po statusie oraz posortowane m.in. po dacie przebycia i zapisania.

Okazało się jednak, że z zapisywaniem tras wiążą się pewne ograniczenia…

  • Obecnie nie ma możliwości zaplanowania trasy poza szlakami.
  • Nierzadko zdarza się, że szlaki są likwidowane lub zupełnie zmieniają swój przebieg. Co zrobić, gdy trasa, którą zaplanowałem, zapisałem i dodałem jej datę przebycia już nie istnieje?

Nagrywanie tras

Nagrane trasy również mogą być podstawą bazy wycieczek lub ich uzupełnieniem. Podstawowa zaleta?

  • Nagrany ślad nie musi przebiegać szlakami.

Ale ta elastyczność niesie ze sobą ograniczenia:

  • Dla nagranej trasy nie jesteśmy jeszcze w stanie uwzględnić wykazu szlaków punktowanych dla punktacji GOT, stąd nie obliczamy tej punktacji w ogóle.
  • Dla nagranej trasy nie wykrywamy regionów, w których została nagrana.

Planować? Nagrywać?

Powstaje więc pytanie – czy trasy planować czy nagrywać? Otóż – najlepiej jedno i drugie!

Nawet jeśli obecnie nie odczuwacie bezpośrednich korzyści z planowania lub nagrywania, pamiętajcie że cały czas pracujemy nad serwisem i nowe funkcje będą dodawane. Trasy planowane będą podstawą dla statystyk, szczególnie tych dotyczących regionów mówiących jaki procent szlaków danego regionu już przetuptaliście.

Trasy nagrywane również będą uwzględnione w statystykach. Będzie widać ile z waszych planów znalazło odzwierciedlenie w rzeczywistości!

Uporządkuj swoje zaplanowane trasy

Jeśli już zapisujecie swoje zaplanowane trasy, to pozostaje jeszcze jedna rzecz – porządki! Dla każdej trasy sprawdźcie czy data przebycia jest uzupełniona i rzeczywista. Jeśli tak będzie, wasze trasy zostaną uwzględnione w statystykach.

Dodanie daty przebycia „zamraża” przebieg trasy

Pozostaje do wyjaśnienia kilka kwestii, z którymi większość z was się nie spotka, ale które mogą jednak wystąpić.

Do tej pory ustawienie daty przebycia nie niosło ze sobą nieodwracalnych konsekwencji. Można było ustawać i usuwać datę wiele razy i miało to wpływ jedynie na jej wyświetlanie w panelu użytkownika.

Obecnie ustawienie daty przebycia jest bardziej doniosłe. W momencie jej ustawienia po raz pierwszy przebieg trasy zostaje „zamrożony”. Datę można później zmienić, ale nie można jej usunąć.

Dzięki temu nawet jeśli szlak w przyszłości zostanie usunięty lub zmieniony, wasze przebyte trasy pozostaną nienaruszone. 

Jeśli taka sytuacja się zdarzy, będziecie ją mogli zaobserwować w panelu użytkownika po otwarciu szczegółów zapisanej (i przebytej) trasy. Możliwe, że przebyta trasa nie będzie pokrywać się z siatką szlaków widoczną w serwisie.

Na koniec wyjaśnienie dla osób, które z panelu użytkownika chcą Udostępnić lub Osadzić mapkę zapisanej trasy z ustawioną datą przebycia.

  1. Udostępnianie trasy. Aby można było udostępnić trasę, musi ona być możliwa do wyszukania w obecnie istniejącej siatce szlaków. W większości przypadków będzie to możliwe, jeśli jednak od czasu „zamrożenia” przebiegu (poprzez dodanie daty przebycia) jakiś szlak wchodzący w jej skład został usunięty, wyszukana trasa może się różnić od tej niegdyś zapisanej. Zatem przed udostępnieniem odnośnika do zapisanej przebytej trasy otwórz go w przeglądarce i sprawdź czy trasa, którą widzisz jest tą, którą chcesz udostępnić.
  2. Osadzanie mapy. Podobnie rzecz ma się z osadzaniem mapki dla trasy zaplanowanej i mającej datę przebycia. Sprawdź czy trasa na mapie, którą osadzasz ma taki przebieg jakiego oczekujesz.

Statystyki tras

Wspominaliśmy kilkukrotnie o statystykach tras, więc pewnie zastanawiacie się kiedy pojawią się z serwisie. Cóż – obecnie nad nimi pracujemy, więc będą jak tylko skończymy. 🙂

Aktualizacja 08.02.2020: Statystyki są już dostępne i możecie o nich przeczytać tutaj.

Jak obliczamy długości nagranych i zaplanowanych tras?

Pytania o nagrane trasy i o zagadnienia z nimi związane to jedne z najczęstszych jakie nam zadajecie. W tym artykule wyjaśniamy najczęściej poruszane przez was kwestie oraz odpowiadamy m.in. na te pytania:

  • Jak działa GPS?
  • Jak są liczone długości tras w serwisie i aplikacji Mapa Turystyczna?
  • Dlaczego trasa nagrana w aplikacji Mapa Turystyczna jest zazwyczaj dłuższa niż ta zaplanowana?
  • Z czego wynikają różnice długości tras nagrywanych w różnych aplikacjach i przy pomocy różnych odbiorników GPS?

Jak działa GPS?

GPS (Global Positioning System) jest to system lokalizacji oparty o trzy elementy: system satelitów na orbicie, stacje naziemne i odbiorniki użytkownika. Odbiornikiem użytkownika może być np. moduł GPS w telefonie czy zegarku sportowym lub dedykowane urządzenie GPS. Odbiorniki różnią się parametrami technicznymi, co wpływa na ich dokładność. Ponadto odbierany sygnał podlega zakłóceniom spowodowanym obecnością skał, wysokich budynków czy nawet liści drzew. Średnia dokładność odbiorników to paręnaście metrów, np. dla urządzeń Garmin jest to 15 m dla 95% próbek.

Na podstawie GPS otrzymujemy nie tylko dane o współrzędnych geograficznych, ale również o wysokości n.p.m. Ich dokładność jest jednak ok. trzykrotnie mniejsza niż dokładność danych o położeniu (jak podaje Wikipedia). Bardziej wiarygodne dane o wysokości n.p.m. można uzyskać z urządzeń posiadających wysokościomierz barometryczny, choć i ten potrafi zawieść w przypadku nagłych zmian pogody (a co za tym idzie – ciśnienia).

Warto jeszcze dodać, że działanie GPS jest niezależne od sieci telefonii komórkowej czy dostępu do Internetu.

Problemy z działaniem GPS

W tym miejscu warto wspomnieć o najczęstszych problemach, jakie miewacie z działaniem GPS.

Problem 1: Nagrywanie jest przerywane w trakcie wycieczki, ślad zawiera proste odcinki.
Przyczyna: System Android zatrzymuje proces nagrywania w celu oszczędzania baterii. Czytaj więcej na ten temat.
Rozwiązanie: Zmiana ustawień systemu Android dotyczących oszczędzania baterii w telefonie, dodanie aplikacji Mapa Turystyczna do wyjątków.

Problem 2: Moduł GPS gubi sygnał lub nie emituje próbek, nagrywany ślad zawiera proste odcinki.
Przyczyna: Błąd oprogramowania na poziomie systemu lub na poziomie biblioteki obsługi GPS.
Rozwiązanie: Ponowne uruchomienie aplikacji lub / i telefonu.

Co dzieje się z danymi GPS zanim powstanie z nich trasa?

Dane uzyskane z GPS są surowe i oprócz dobrych próbek mogą zawierać również te błędne, charakteryzujące się kiepską dokładnością. Aby można ich było użyć do dalszego przetwarzania, muszą zostać poddane obróbce.

W tym artykule opisujemy w jaki sposób oczyszczamy przebieg trasy i odsiewamy błędne próbki.

Jak jest liczony dystans i przewyższenia?

Dystans liczymy nieco inaczej dla zaplanowanej i nagranej trasy. Natomiast do obliczania przewyższeń w obu przypadkach wykorzystujemy zewnętrzne dane wysokościowe, konkretnie dane pochodzące z programu SRTM (Shuttle Radar Topography Mission). Mają one postać siatki o rozdzielczości ok. 30 m, więc pobierając wysokość dla danego punktu nie uzyskujemy dokładnej i rzeczywistej wartości, tylko jej przybliżenie policzone na podstawie sąsiednich próbek. Taki sposób liczenia nie wpływa praktycznie na wynik w Beskidach i innych górach o podobnym charakterze, ale w Tatrach może już powodować wynik zaniżony. Niestety dokładność obliczeń spada proporcjonalnie do nachylenia stoku, więc w przypadku skał, ostrych ścian i grani, wyliczenia mogą być zaniżone.

Dodatkowo do obliczania przewyższeń dla zaplanowanych tras uwzględniane są korekty pochodzące z wysokości znanych punktów, np. przełęczy czy szczytów leżących na trasie.

Dla zaplanowanej trasy

Dla tras planowanych w naszym serwisie dystans liczony jest z uwzględnieniem przewyższeń. Zależy on zatem od dwóch składowych: (1) dystansu „po płaskim” liczonego jako suma odległości pomiędzy kolejnymi punktami trasy, rzutowanymi na powierzchnię Ziemi oraz (2) ilości przewyższeń liczonej dla poszczególnych segmentów trasy.

W praktyce uwzględnienie przewyższeń nie jest tak istotne jak by się wydawało. Weźmy na przykład tatrzańską trasę Palenica Białczańska – Rysy: 1708 m podejść, 193 m zejść, dystans liczony po płaskim to 11,99 km, natomiast z uwzględnieniem przewyższeń 12,38 km. Jest to więc około 400 m różnicy w bardzo stromym terenie (różnica o ok. 3%).

Dla Beskidów, gdzie stoki są znacznie łagodniejsze różnica ta jest znacznie mniejsza. Dla przykładu trasa Węgierska Górka – Barania Góra: 1109 m podejść, 302 m zejść, dystans liczony po płaskim to 12,39 km, natomiast z uwzględnieniem przewyższeń 12,5 km. Jest to zatem różnica rzędu 1%.

Dla nagranej trasy

Trasy nagrane, w odróżnieniu od zaplanowanych, nie mają tak gładkich i „idealnych” przebiegów. Wiąże się to z faktem, że punkty składające się na takie trasy pochodzą z próbek GPS, a te z kolei, nawet po odrzuceniu próbek zupełnie błędnych, nadal charakteryzują się pewnym rozrzutem i nigdy nie są w 100% dokładne.

Z tego względu dla tras nagranych uwzględniamy tylko dystans liczony „po płaskim”. Sumując odległości między kolejnymi próbkami i tak uzyskujemy wynik większy niż w rzeczywistości, ponieważ uzyskane próbki zwykle odstają od teoretycznego „idealnego” przebiegu. Im dłuższa trasa, tym błąd będzie większy z uwagi na sumę błędów poszczególnych próbek.

Przy obliczaniu przewyższeń na podstawie danych z GPS błąd jest jeszcze bardziej widoczny. Różnice w odczytanej wysokości dla kolejnych próbek są na tyle duże, że gdybyśmy zsumowali je i uwzględnili w obliczeniach długości trasy, otrzymane wartości mogłyby nie mieć sensu.

Uwzględnianie przewyższeń dla nagrywanej trasy ma sens, jeśli dane o wysokości n.p.m. pozyskiwane są na przykład z zewnętrznych źródeł danych, takich jak wspomniany wyżej SRTM. W momencie nagrywania trasy nie mamy jednak dostępu do tych danych (ze względu na duży rozmiar nie są one przetrzymywane w pamięci telefonu), więc nanoszenie korekt na bieżąco jest niemożliwe. Natomiast uwzględnienie ich po zsynchronizowaniu trasy z serwerem mogłoby znacząco zmienić parametry trasy, co byłoby dość mylące.

Skoro ilość przewyższeń nie jest uwzględniona w obliczeniach długości nagranej trasy, cała „nadwyżka” spowodowana jest niedokładnościami danych o lokalizacji. Z naszych obserwacji wynika, że dystans nagranych tras jest o 5-10% większy niż tras zaplanowanych tą samą drogą i jest to całkowicie normalne.

Z czego wynikają różnice długości tras w różnych aplikacjach?

Nagrywając trasę jednocześnie w różnych aplikacjach można uzyskać różne wyniki. Chociaż moduł GPS jest jeden i przekazuje te same próbki do każdej aplikacji nagrywającej trasę, to już sposób ich obróbki w każdej z nich może być różny. Różnić się mogą chociażby:

  • zasady odfiltrowywania odstających próbek i uśredniania tych które pozostały,
  • uwzględnianie w obliczeniach danych wysokościowych i ich ewentualne korekty,
  • algorytm obliczania odległości między współrzędnymi geograficznymi (algorytmy w różnym stopniu uwzględniają kulistość Ziemi).

Przy tak dużej ilości czynników różnicujących działanie aplikacji, różnice w długościach nagranych tras są nieuniknione.

Zakończenie

Nagrywanie tras i sumowanie ilości przebytych kilometrów stało się dla wielu z nas nieodłącznym elementem górskich wędrówek. Sprawia nam satysfakcję, gdy możemy dołożyć kolejną trasę do puli tych przebytych, natomiast gdy telefon się wyładuje i nagrywana trasa nie zdąży się do końca nagrać odczuwamy lekki zawód.

Pamiętajmy jednak, że te elektroniczne zapisy naszych wycieczek trzeba traktować z pewną dozą dystansu i że są one jedynie dodatkiem do tego czego naocznie doświadczamy w trakcie wycieczki i jak przechowujemy ją w naszych wspomnieniach.

Dobre praktyki dodawania zdjęć

Zdjęcia które dodajecie do naszego serwisu pozwalają innym zobaczyć jak wyglądają szlaki i miejsca, które planują odwiedzić. Żeby informacje te były wiarygodne, musimy dbać o ich jakość.

W tym artykule wyjaśniamy na czym polegają nowe zasady dodawania zdjęć i dlaczego je wprowadziliśmy oraz podajemy garść dobrych praktyk opartych na naszych dotychczasowych doświadczeniach związanych z przeglądaniem zdjęć (tak, przeglądamy wasze zdjęcia i niestety nie zawsze wiemy co z nimi zrobić!). 

Co potrzeba, aby dodać zdjęcie?

Od maja 2019 każde nowo dodawane zdjęcie musi spełniać następujące kryteria:

  1. W metadanych musi mieć podaną datę i godzinę zrobienia.
  2. W metadanych musi mieć podaną lokalizację miejsca, w którym zostało zrobione
    LUB
    użytkownik dodający zdjęcie musi mieć nagraną (lub zaimportowaną z pliku GPX) trasę wycieczki, podczas której zdjęcie zostało zrobione.

Po co te dodatkowe wymagania?

Wszystko po to, aby móc określić miejsce wykonania zdjęcia, co z kolei umożliwi rzetelne prezentowanie zdjęć w serwisie oraz wprowadzenie nowych funkcji w przyszłości np. wyświetlanie zdjęć na mapie.

Dotychczasowy wybór miejsca lub szlaku, do którego dodawane jest zdjęcie niestety nie był wystarczający, aby zdjęcia były przypisane poprawnie. Szczególnie w przypadku szlaków – a im szlak dłuższy, tym więcej niewiadomych. Dodatkowy problem pojawiał się, gdy zaistniała potrzeba podziału szlaku – rozdzielenie już istniejących zdjęć na odpowiednie części szlaku było bardzo czasochłonne. Ten problem znika, jeśli zdjęcie ma zapisaną lokalizację.

Moje zdjęcia nie spełniają kryteriów. Co mogę zrobić?

Zacznijmy od daty i godziny zrobienia zdjęcia
Jeśli twoje zdjęcie nie ma informacji o dacie zrobienia lub jest ona niewłaściwa, możesz ją edytować przy pomocy narzędzia do edycji metadanych. Do wyboru jest wiele programów. Można użyć aplikacji online np. theXifer, wymaga to jednak wysyłania zdjęć na serwer. Szybsze będzie korzystanie z programu zainstalowanego na komputerze – polecamy GeoSetter (więcej o nim za chwilę).

Dodawanie informacji o lokalizacji 
Oba wspomniane powyżej narzędzia (theXifer, GeoSetter) mają możliwość ustawienia lokalizacji zrobienia zdjęcia poprzez ręczne wybranie miejsca na mapie. GeoSetter ma jednak funkcje, które dają mu znaczną przewagę:

  • Dostępne są w nim zdjęcia satelitarne Google, które znacznie ułatwiają wybór miejsca.
  • Umożliwia automatyczne przypisanie lokalizacji do wielu zdjęć na raz na podstawie dostarczonego śladu np. w formacie GPX.

Dodawanie nagranej trasy z tego samego dnia co zdjęcie
Jeśli twoje zdjęcia nie mają danych o lokalizacji zapisanych w metadanych, to informacje o lokalizacji można uzyskać ze śladu nagranego w czasie wycieczki. Możesz nagrywać trasy aplikacją Mapa Turystyczna na Androida lub iOS – wtedy po synchronizacji znajdą się one automatycznie na twoim koncie. Możesz też zaimportować ślady zarejestrowane w innej aplikacji (np. Endomondo, Strava) lub przy pomocy dowolnego odbiornika GPS (np. w zegarku sportowym).

W osobnym artykule Dlaczego warto nagrywać trasy? pokazujemy na przykładzie, że dopasowanie lokalizacji zdjęć na podstawie nagranych tras jest o wiele dokładniejsze niż odczytanie lokalizacji z danych aparatu w telefonie.

Ważne! Ustaw zegarek w aparacie

Data i godzina zrobienia zdjęcia są przydatne, jeśli są poprawne. Jeśli używasz aparatu fotograficznego bez odbiornika GPS, pamiętaj, żeby:

  1. Ustawić zegarek w aparacie.
  2. Przynajmniej raz w miesiącu sprawdzić czy ustawiona godzina jest poprawna, ponieważ zegarki w aparatach mają tendencję do rozsynchronizowywania się.

Dobre praktyki dodawania zdjęć

Teraz czas na garść porad, zaleceń i próśb – jak i jakie zdjęcia dodawać oraz co zrobić, aby ich jakość była lepsza. 

Dodawaj zdjęcia do miejsca, w którym zostały zrobione

Naczelna zasada dodawania zdjęć. Dzięki jej przestrzeganiu przeglądanie galerii z zaplanowanej trasy umożliwia zobaczenie czego można się na tej trasie spodziewać – jakich warunków, jakich widoków, jakich ciekawych obiektów.

Dwie najczęstsze pułapki, jakie na was tu czekają to:

  • Szczyty
    Zgodnie z zasadą zdjęcia dodane do szczytu powinny pokazywać jak jest na tym szczycie i jakie są z niego widoki. Nie dodajemy zdjęć z widokiem na ten szczyt zrobionych z innego miejsca.
  • Miejscowości
    W miejscowościach często jest dużo ciekawych obiektów, które nie znajdują się w punkcie nazwanym przez nas nazwą miejscowości ani przy żadnym ze szlaków, które przez tę miejscowość prowadzą. Kuszące jest jednak, żeby zdjęcia takich obiektów dodawać i często to robicie. Zwykle musimy wtedy zdecydować czy zdjęcie jest zrobione na tyle blisko dostępnych szlaków, że uzasadnione jest zostawienie go przy danym szlaku. Decyzja zależy od konkretnego przypadku i nie ma tu jednoznacznej reguły, ale niestety każdy taki przypadek dostarcza nam dylematów. Dlatego zalecamy, uczulamy i prosimy: nie dodawajcie zdjęć spoza miejsc i szlaków!

Dodawaj zdjęcia do szlaku, na którym zostały zrobione

Na początku ważna informacja: można dodawać zdjęcia do szlaków. Tym, którzy jeszcze tego nie odkryli podpowiadamy, że wystarczy kliknąć na szlak na mapie i otworzyć jego szczegóły klikając w nazwę.

Zasada dodawania zdjęć do szlaku jest pokrewna do zasady powyżej, jednak pułapki są tu nieco bardziej specyficzne:

  • Okolice punktu
    Jak już wiadomo, zdjęcia z miejsca dodajemy do tego miejsca. Jednak jak daleko można odejść, żeby zdjęcie znalazło się już na szlaku? Nie ma tu żelaznej reguły. Przed decyzją zastanówcie się czy na zdjęciu przedstawiającym dane miejsce widać jeszcze kawałek szlaku, który do niego prowadzi? Jeśli tak, to zapewne zdjęcie lepiej pasuje do szlaku. 
  • Obiekty niedaleko szlaku, ale jednak poza nim
    Czasem szlaki omijają interesujące obiekty czy punkty widokowe, do których często prowadzą nieoznakowane ścieżki. Co ze zdjęciami takich miejsc? Jeśli są one zrobione w niedużej odległości od szlaku, to można je dodać, ale koniecznie z tytułem zawierającym informację co to jest za miejsce i że jest ono poza szlakiem. Taki opisowy tytuł mówi naprawdę wiele osobom, które nie znają okolicy.

Poświęć chwilę, aby napisać co jest na zdjęciu

Tytuły są niesamowicie pomocne, szczególnie jeśli chodzi o zdjęcia przy szlakach. Nie tylko pomagają nam porządkować zdjęcia po tym jak dzielimy szlaki i dodajemy nowe punkty. Są też bardzo wartościowe dla innych użytkowników. Jeśli więc tytuł dostarcza dodatkowych informacji o zdjęciu, to prosimy – uzupełnijcie go!
I tu zwracamy waszą uwagę – chodzi o uzupełnienie tytułu zdjęcia, a nie o dodanie komentarza.

Dla inspiracji podajemy kilka przykładów pomocnych i wartościowych tytułów:

  • Widok na Ciecień i Grodzisko z łąk pod Kamiennikiem.
  • Widok na Stromiec (551 m n.p.m.) ze szlaku niebieskiego pomiędzy Płoszczyną a Płoszczynką.
  • Podgórna przy drodze do wodospadu idąc koło młyna.
  • Panorama ze szczytu: fragment Krzemienia, Kopa Bukowska, Halicz, Rozsypaniec.
  • Widok od strony południowej na szczyt Brzeźnicy ze szlaku żółtego; ok. 1 km na północ od centrum wsi Brzeźnica.
  • Przed szczytem Romanki.
  • Kościół św. Bartłomieja w Batňovicach (XIX w.). Blisko świątyni skrzyżowanie szlaków czerwonego i żółtego.
  • Widok na nieistniejący już szlak na Tomanową Przełęcz.
  • Zejście z Kiczory, widok na przełęcz Przysłop.

Są też sytuacje, w których tytuł lub jego część jest zbędna. Poniżej kilka porad czego nie robić przy uzupełnianiu tytułów.

  • Nie wpisuj daty zrobienia zdjęcia w tytule. Te informacje są zawarte w metadanych i wyświetlamy je przy każdym zdjęciu, o ile są dostępne.
  • Unikaj zbyt ogólnych tytułów. Tytuł o treści np. „Widok” czy „Krajobraz” jest zbędny.

Tytuły można edytować w panelu użytkownika – na liście zdjęć.

Wyłącz datownik w aparacie

Data zrobienia zdjęcia powinna być zawarta w metadanych. Możemy ją wtedy wyświetlić w spójny dla wszystkich zdjęć sposób. A samo zdjęcie bez daty wygląda estetyczniej, prawda? 🙂

Pokazuj krajobraz i otoczenie zamiast portretów

Rozumiemy, że fajnie jest się pochwalić wejściem na szczyt i pokazać się innym użytkownikom, ale założenia naszego serwisu są takie, że chcemy pokazywać warunki na szlaku i to jak wygląda trasa. Zdjęcia portretowe i selfie świetnie się sprawdzą w portalach społecznościowych, powstrzymajcie się jednak przed dodawaniem ich do naszego serwisu.

Zamazywanie twarzy czy zakrywanie oczu czarnym paskiem również nie jest dobrym pomysłem. Po co przysparzać sobie zbędnej pracy – po prostu nie dodawajcie takich zdjęć 😉

Powyższe zalecenie nie oznaczają, że zdjęcia z ludźmi są automatycznie zdyskwalifikowane. Jeśli ludzie na zdjęciu są jedynie elementem całości np. tłumu, a samo zdjęcie nie zawiera zbliżeń, natomiast zasadniczą jego treścią jest krajobraz, to pozostaje ono zgodne z opisywaną zasadą. Często nawet zatłoczenie na zdjęciu trafnie pokazuje czego można spodziewać się na trasie.

Nie reklamuj się

Zasadniczo nie dopuszczamy reklamowania się w naszym serwisie bez porozumienia z nami. Dotyczy to zarówno zdjęć, jak i linków. Doceniamy jednak pracę, jaką wkładacie w wykonanie i obróbkę swoich zdjęć tak, aby były oszałamiające. Dlatego nie usuwamy zdjęć z dyskretnym znakiem wodnym. Podkreślamy – z dyskretnym. Zdjęcia w serwisie to nie bilboardy, pozwólmy im pozostać zdjęciami 🙂

Postaw na jakość, a nie ilość

Zastanów się też czy zdjęcia, które dodajesz wnoszą wartościowe informacje do serwisu. Czasem zdarza się, że idziemy we mgle, po zmierzchu, w deszczu. Wiele zdjęć zrobionych w takich warunkach nie pokazuje specyfiki szlaku i teoretycznie mogłoby być zrobione wszędzie 😉 Nawet jeśli „innych zdjęć nie mamy” i „przecież takie były warunki”, to zalecamy zdjęcia z takiej wycieczki zachować dla siebie, a do serwisu dodawać tylko te, które naprawdę chcemy pokazać innym.

Co jeśli masz kilka ładnych zdjęć i nie możesz się zdecydować które ujęcie wybrać? Odpowiedź jest prosta: wybierz jedno! Zbyt podobne do siebie zdjęcia wydłużają przeglądanie galerii i wnoszą niewiele nowych informacji.

Jeśli przez przypadek dodałeś kilka takich samych zdjęć, możesz te niepoprawnie dodane usunąć w zakładce Moje konto. Możesz tam również zmienić lub dodać tytuł zdjęcia.

Na koniec kilka prostych próśb:

  • nie dodawaj zdjęć niewyraźnych ani rozmazanych, 
  • nie stosuj zbyt dużej ilości „efektów specjalnych” – za bardzo przetworzone zdjęcia wyglądają nienaturalnie; dotyczy to również winiety,
  • nawet jeśli nie masz zbyt dużego poczucia estetyki, postaraj się spojrzeć na zdjęcie krytycznie i ocenić czy nadaje się ono do publicznego udostępnienia.

Podsumowując…

Dziękujemy wszystkim, którzy dodają zdjęcia. Tym, którzy powyższe praktyki stosują już od dawna, dziękujemy podwójnie 😀 Oby było nas coraz więcej!

Oczyszczanie przebiegu nagranej trasy i korekty wysokości

Czy zdarzyło się wam, że trasa nagrana telefonem w Beskidzie Wyspowym miała sumę przewyższeń rodem z Alp? Albo że niespodziewanie sygnał GPS uciekł kilka kilometrów dalej?

Usprawnienia, o których dziś piszemy powinny rozwiązać tego typu problemy.

Na czym polega oczyszczanie przebiegu nagranej trasy?

Mówiąc najkrócej: na usunięciu skoków sygnału GPS. Takie skoki zdarzają się m.in. w skalistym lub miejskim terenie, gdzie sygnał odbija się od skał lub budynków, przez co lokalizacja obarczona jest błędem. Czasem może się też zdarzyć, że telefon podczas nagrywania trasy otrzyma próbkę pochodzącą z innego źródła, np. nadajnika sieci komórkowej, co powoduje skoki wynoszące nawet kilka kilometrów.

Teraz każdą trasę nagraną w aplikacji staramy się oczyścić z takich anomalii. Dotyczy to również tras nagranych przed wprowadzeniem tej poprawki. Przykłady zmian widać poniżej: linia czarna to oryginalny nagrany ślad, linia fioletowa – ślad oczyszczony.

Ta zmiana powinna skorygować zawyżony dystans nagranej trasy, jej przebieg na mapie i jej wygląd na profilu wysokości. Na ten ostatni większy wpływ mają jednak korekty wysokości.

Co to są korekty wysokości?

Są to poprawki nanoszone w oparciu o zewnętrzne dane wysokościowe. W naszym przypadku ich źródłem jest numeryczny model terenu SRTM. Dane te mają wystarczającą dokładność, aby w zadowalającym stopniu skorygować dane o wysokościach pochodzące z odbiorników GPS. A te mogą mieć różną jakość w zależności od urządzenia i od rodzaju modułu jaki jest w tym urządzeniu zamontowany.

Obecnie większość telefonów ma odbiornik GPS, jednak podawana przez nie wysokość n.p.m. często odbiega od rzeczywistej. Jej wartość obliczana jest w oparciu o położenie satelitów, które dobrze nadaje się do określania lokalizacji, ale już niekoniecznie do obliczania wysokości. Dodatkowo w skalistym terenie sygnał może odbijać się od ścian, a w terenie zalesionym czy w wąskich dolinach jego dokładność maleje ze względu na zmniejszoną ilość widocznych satelitów. 

Znacznie lepiej z pomiarem wysokości n.p.m. radzą sobie urządzenia z wysokościomierzem barometrycznym, np. zegarki sportowe. Tutaj pomiar odbywa się w oparciu o zmiany ciśnienia atmosferycznego, co zazwyczaj jest wiarygodne, choć zdarza się, że podczas nagłych zmian pogody (a co za tym idzie – ciśnienia) odczyt wysokości jest zaburzony.

Korekty wysokości nanosimy domyślnie dla wszystkich tras nagranych przy pomocy aplikacji Mapa Turystyczna, również dla tych nagranych kiedyś. Natomiast dla tras zaimportowanych z pliku do naszego serwisu korekty są domyślnie wyłączone.

Można też samemu włączyć lub wyłączyć korekty dla każdej z tras w panelu użytkownika w sekcji Dane techniczne lub klikając w wartości przewyższeń.

Włączenie korekt najbardziej wpływa na zmianę wartości sum podejść i zejść – stają się zdecydowanie bardziej rzeczywiste. Wygładzeniu ulega również profil wysokości.

Przerwy w nagrywaniu

Pozostaje jeszcze jeden problem związany z nagrywaniem tras: przerwy w nagrywaniu. Przejawia się on występowaniem długich prostych odcinków widocznych na mapie z nagraną trasą. Są dwa źródła tego problemu. Pierwsze z nich to gubienie sygnału GPS, które od czasu do czasu może wystąpić w telefonie. Drugie związane jest z tym, że system operacyjny telefonu postanawia w niektórych sytuacjach zamknąć aplikację Mapa Turystyczna i tym samym przerwać proces nagrywania.

Rozwiązanie tego problemu leży po stronie użytkownika telefonu. Należy zmienić ustawienia dotyczące oszczędzania baterii w telefonie lub dodać aplikację Mapa Turystyczna do wyjątków, co zapobiegnie jej ubijaniu.

Poniżej znajduje się przykład trasy, podczas nagrywania której wystąpiły przerwy.

Jak aktualizujemy i weryfikujemy szlaki

Aktualne i dokładne szlaki to cel, do którego dążymy. Być może nie jest on w pełni osiągalny, ale chcemy się do niego zbliżyć jak najbardziej. Dziś kilka słów o tym jak to robimy.

Aktualizacja szlaków

Obecnie siatka szlaków na naszej mapie jest dość rozległa. Mamy ponad 15,5 tysiąca km szlaków zgrupowanych w 44 regionach. Sama myśl o sprawdzeniu wszystkich przebiegów może paraliżować, więc aby ten ogrom nas nie przytłoczył, traktujemy weryfikację szlaków jak ciągły proces, a każdy sprawdzony szlak jest dla nas małym sukcesem.

Najczęściej pierwszy sygnał, że coś jest nie tak pochodzi od was – użytkowników. Zgłaszacie nam błędy lub zmiany w przebiegach w różnej formie. Wspaniale, gdy dołączacie ślad gpx – wtedy możemy bardzo szybko nanieść poprawki i w ciągu kilku godzin mogą one znaleźć się w serwisie. Czasem wysyłacie mapki z narysowanym przebiegiem – też bardzo przydatne. Zdarza się też sam opis słowny – niejednokrotnie na jego podstawie i zwykle po ponownych konsultacjach z wami jesteśmy w stanie poprawić przebieg.

Zdarza się również, że wiemy, że ze szlakiem jest coś nie tak, ale nie wiadomo dokładnie co. Wtedy jest to świetny pretekst, aby wybrać się w teren…

Jak wygląda weryfikacja tras?

Na początek staramy się znaleźć miejsca, które są najbardziej kłopotliwe, na przykład skomplikowane skrzyżowania szlaków albo szlaki w lesie, których przebieg jest niewidoczny na zdjęciu satelitarnym. Ostatnio zebrało się sporo takich miejsc w Beskidzie Śląskim: okolice Chaty na Groniu, węzły szlaków na Klimczoku, w okolicach Szyndzielni i Lanckorony.

Skomplikowane węzły szlaków

Przygotowujemy trasy

Przygotowujemy trasy, które przebiegają przez możliwie najwięcej problematycznych odcinków. Czasem wiąże się to z kręceniem się w kółko, aby przejść wiele wariantów. Ostatnio jednak postanowiliśmy rozdzielać się. Każde z nas (a obecnie weryfikujemy we dwójkę) ma swój wariant trasy. Część przemierzamy razem, część w pojedynkę. Każdy nagrywa ślad gpx.

Zaplanowana trasa

Nagrywamy ślady

Do nagrywania używamy zegarków z GPSem oraz telefonów z naszą aplikacją Mapa turystycznaNagrane trasy

Telefon służy również do robienia zdjęć na wszelkich rozwidleniach szlaków, aby później móc sprawdzić gdzie dokładnie znajdywało się skrzyżowanie, jeśli pamięć zawiedzie 😉 Zdjęcia zawierające informacje o dokładnym miejscu ich wykonania (tagowane danymi geograficznymi) rozwiewają wszelkie wątpliwości, gdyby takie się pojawiły. Poza tym, jeśli ich jakość jest zadowalająca i zdjęcie jest ładne, czasem dodajemy je do serwisu (zwykle dodajemy tam tylko zdjęcia z aparatu).

Zdjęcia na szlaku

Trzecia funkcja telefonu to odnajdywanie zagubionego szlaku. A wbrew pozorom nie zdarza się to tak rzadko…

Gubimy się

Pierwszą przyczyną zgubienia się są kiepskie oznaczenia. Wystarczy, że nie ma znaku na rozwidleniu polnych dróg. Tu aplikacja sprawdza się idealnie. Od razu widać, w którym miejscu stoimy, jakie drogi mamy przed sobą i którą z nich wiedzie szlak. Wtedy można uniknąć zgubienia się.

Czasem jednak wystarczy chwila nieuwagi i orientujemy się, że idziemy drogą, a szlaku od dłuższej chwili z nami nie ma. Tu możliwe są dwa scenariusze. Pierwszy: szlaku rzeczywiście tu nie ma, chociaż mamy go na mapie. Brawo, właśnie wyłapaliśmy błędny przebieg! Pozostaje „jedynie” odnaleźć szlak i przejść nim od początku do końca brakującego odcinka. Czasem trzeba się sporo wrócić i obejść pobliskie drzewa w poszukiwaniu znaków, ale ostatecznie wysiłek się opłaca.

Oznakowanie szlaku

Drugi scenariusz: zgubiliśmy szlak. Mi zdarza się to dość często, bo patrząc pod nogi idę najszerszą ścieżką 😉 Szymon jest natomiast wyczulony na wszelkie znaki, które nagle kierują szlak do lasu albo prowadzą wąską ścieżyną przez trawy. Nawet jeśli trasę przemierzamy biegiem (a zdarza się to coraz częściej) ciężko uśpić jego czujność. Jeśli jednak coś takiego się stanie, nie ma rady – trzeba wrócić do punktu, gdzie szlak zniknął. A raczej tam, gdzie my na chwilę przymknęliśmy oczy.

Oznakowanie szlaku

Wprowadzamy zmiany

Zebranie śladów to pierwszy etap, przyjemniejszy. Po powrocie do domu przychodzi czas na wprowadzenie zmian do systemu. Wbrew pozorom jest to trochę mozolna praca, szczególnie jeśli trzeba dodać jakieś punkty, podzielić lub połączyć szlaki. Ślady gpx porównujemy nie tylko z istniejącym szlakiem, ale również z mapą, która służy nam jako podkłady offline, z mapą Google, a także ze zdjęciem satelitarnym. Domyślacie się, że rzadko kiedy wszystkie te źródła pokazują wspólny przebieg…

Ślady GPX

Z naszych doświadczeń wynika, że Mapy Google, chociaż tak popularne, bardzo często się mylą. Zdjęcie satelitarne jest pomocne, ale tylko na otwartych terenach. Dokładność śladów gpx też potrafi być zwodnicza – widać to szczególnie, gdy porównujemy ślady z różnych urządzeń, a nawet ślady w tę i z powrotem z tego samego urządzenia! Wypracowanie złotego środka i ustalenie ostatecznego przebiegu to czasem długie godziny pracy. Jeśli uda nam się zamknąć z tym w jednym wieczorze, jesteśmy zadowoleni 🙂

Wasza pomoc

Jak już wspomnieliśmy, większość zgłoszeń o błędnych szlakach pochodzi od was. Od was również mamy ślady gpx i mapki. Ta pomoc jest nieoceniona! Możemy się pochwalić również współpracą z niektórymi jednostkami PTTK, np. świeżo wyznakowane, nowiutkie szlaki z Sudetów regularnie przysyła nam PTTK Strzelin. To również dzięki ich pracy przebiegi większości szlaków w Sudetach Środkowych i na Przedgórzu Sudeckim są zgodne ze aktualnym stanem w terenie. Dziękujemy!

Niejednokrotnie sami pytamy oddziały PTTK o przebiegi szlaków. Często otrzymujemy odpowiedź, co nas bardzo cieszy, bo kto może wiedzieć lepiej jaki jest stan szlaku, jeśli nie znakarze? Dziękujemy wam i liczymy na ciągłą współpracę!

Weryfikujmy!

Weryfikacja szlaków nie musi wiązać się z dodatkowym wysiłkiem. Wystarczy włączyć nagrywanie w naszej aplikacji Mapa turystyczna, Endomondo albo innej z której korzystacie i po powrocie wysłać nam ślad gpx. Nawet jeśli okaże się, że szlak na mapie jest w porządku, dla nas jest to ważna informacja. Oczywiście przy założeniu, że szliście szlakiem 😉 Jeśli więc zastanawiacie się czy jest sens wysłać nam ślad gpx, odpowiadamy – tak, zawsze!

Do zobaczenia na szlaku!

Justyna
mapa-turystyczna.pl

 

Co z tymi wysokościami?

Niejeden raz zwracaliście nam uwagę, że podawane przez nas wysokości są błędne. Robiliście to na tyle często, że postanowiliśmy w końcu uporządkować ten temat.

Na początek jednak słów kilka skąd się owe błędy biorą. Otóż składają się na nie dwa czynniki:

  • niedokładności w siatce mapy Google,
  • niedokładności w naszych szlakach.

One razem powodują, że szczególnie na obszarach o znacznej „przepaścistości” (czyli głównie w Tatrach) dane uzyskiwane automatycznie odbiegają od rzeczywistości.

Zatem poprawiamy, poprawiamy. Przy miejscach ze skorygowaną wysokością nie pojawi się już gwiazdka z adnotacją (przykład górny). Jeśli natomiast gwiazdka nadal jest (u dołu) – bądźcie wyrozumiali. Oznacza to, że jeszcze nie zdążyliśmy nanieść poprawki do tego punktu albo, co w wielu przypadkach nastąpi, nie znamy dokładnej wysokości.

Przykłady wysokości skorygowanej i automatycznej.

Zaimportuj naszą trasę do Endomondo

Jesteś użytkownikiem serwisu Endomondo? Być może zdarzyło ci się wybrać na wycieczkę bez telefonu? Jeśli była to wycieczka po szlakach PTTK, możesz zaimportować trasę ułożoną na naszej mapie do Twoich treningów w Endomondo!

Jak się do tego zabrać?

To bardzo proste! Najpierw zaplanuj trasę w serwisie mapa-turystyczna.pl i zapisz ślad GPS (w formacie .gpx).

Zapisz trasę ułożoną na naszej mapie (format .gpx)

Następnie w swoim profilu na Endomondo wybierz opcję Nowy trening, a następnie Importuj z pliku. Po zapisaniu treningu prezentuje się on w serwisie Endomondo następująco:

Trasa w serwisie Endomondo zaimportowana z serwisu mapa-turystyczna.pl

Niestety, pomimo tego, że Endomondo posiada dane o poszczególnych odcinkach trasy, nie jest w stanie tego wyświetlić. Zamiast tego dzieli trasę na odcinki jednokilometrowe (tzw. okrążenia).

Trochę szkoda, najważniejsze jednak, że sam przebieg jest dostępny.

Szukasz – znajdujesz

Jeszcze przed długim weekendem uprościliśmy wyświetlanie wyników wyszukiwania tras. Teraz od wypełnienia formularza do otrzymania szczegółów trasy dzieli tylko jeden krok – przycisk Szukaj. Po jego kliknięciu od razu pokazujemy proponowaną trasę wraz z informacją o jej typie.

Typy tras w naszym serwisie to:

  • Trasa najkrótsza. Tu bierzemy pod uwagę odległość w kilometrach.
  • Trasa najszybsza. Tu liczymy „odległości” podane w czasach.
  • Trasa w jednym kolorze. Szczególnie przydatna dla osób idących Głównymi Szlakami: Beskidzkim lub Sudeckim.

Odnośniki do innych typów trasy znajdziesz tuż pod szczegółami trasy.
Jako pierwsza szukana jest trasa najkrótsza. Jeśli istnieją inne typy trasy o podanych parametrach, podajemy odnośniki do nich w widoku szczegółów.

Czasem trasa najkrótsza jest jednocześnie najszybsza lub ma jeden kolor. Etykiety o typach trasy znaleźć można pod miniaturą wykresu wysokości.

Czasem trasa najkrótsza jest jednocześnie najszybsza lub ma jeden kolor.